Lan Cattleya không có một lịch tưới cố định phù hợp cho mọi giàn lan. Thay vì hỏi chính xác bao nhiêu ngày tưới một lần, người trồng nên quan sát độ khô của giá thể và bộ rễ. Nguyên tắc quan trọng là tưới đẫm khi cây cần nước, sau đó để giá thể khô tương đối trước lần tưới tiếp theo.
[ẢNH GỢI Ý – Chậu Cattleya vừa được tưới đẫm, nước thoát qua đáy | ALT: cách tưới nước cho lan Cattleya]
Bao lâu nên tưới Cattleya một lần?
Không nên áp dụng máy móc một công thức như 2 ngày, 3 ngày hay 7 ngày tưới một lần. Cùng một cây Cattleya nhưng chậu nhỏ, giá thể thoáng và thời tiết nóng có thể khô rất nhanh; trong khi chậu lớn, giá thể cũ hoặc những ngày mưa ẩm có thể cần nhiều thời gian hơn mới khô.
Vì vậy, hãy tưới khi giá thể đã khô hoặc gần khô thay vì tưới theo lịch. Khi cây đang sinh trưởng mạnh, thời tiết nóng và thông thoáng, nhu cầu nước thường tăng. Khi trời mát, mưa nhiều hoặc cây sinh trưởng chậm, cần giảm tần suất tưới.
Cách nhận biết Cattleya đã cần tưới
Quan sát giá thể
Kiểm tra lớp giá thể bên trong chậu thay vì chỉ nhìn bề mặt. Có thể dùng ngón tay hoặc một que gỗ sạch cắm vào giá thể để kiểm tra độ ẩm. Nếu bên trong vẫn còn ẩm rõ rệt, chưa cần vội tưới.
Nhấc chậu để cảm nhận trọng lượng
Chậu vừa tưới thường nặng hơn đáng kể so với khi đã khô. Sau một thời gian chăm cây, việc nhấc chậu có thể giúp người trồng ước lượng khá nhanh lượng nước còn lại trong giá thể.
Quan sát bộ rễ
Rễ Cattleya có lớp velamen bao quanh. Rễ khỏe thường chuyển xanh khi được làm ướt và trở lại màu trắng bạc hoặc xám nhạt khi khô. Tuy nhiên, nên kết hợp quan sát rễ với tình trạng giá thể thay vì chỉ dựa vào màu của vài rễ bên ngoài chậu.
[ẢNH THỰC TẾ NÊN CHÈN: So sánh rễ Cattleya vừa được tưới với rễ đã khô.]
Tưới Cattleya như thế nào cho đúng?
Khi tưới, nên làm ướt kỹ toàn bộ giá thể và bộ rễ cho đến khi nước chảy tự do qua các lỗ thoát dưới chậu. Sau đó để chậu thoát nước hoàn toàn. Cách tưới đẫm giúp giá thể được làm ướt đều và đồng thời hỗ trợ rửa bớt lượng muối khoáng tích tụ trong chậu.
Không nên để đáy chậu Cattleya ngâm lâu trong nước. Bộ rễ của Cattleya cần cả nước và không khí; nếu giá thể luôn sũng nước, rễ có thể thiếu oxy và dễ bị tổn thương hoặc thối.
[ẢNH THỰC TẾ NÊN CHÈN: Tưới đẫm một chậu Cattleya, thấy nước thoát rõ qua đáy chậu.]
Nên tưới Cattleya vào thời điểm nào trong ngày?
Buổi sáng thường là thời điểm thuận tiện để tưới vì cây và khu vực trồng có nhiều thời gian khô trong ngày. Điều quan trọng hơn giờ tưới cụ thể là tránh để nước đọng kéo dài trên cây trong điều kiện mát, ẩm và kém thông thoáng.
Những yếu tố làm thay đổi tần suất tưới
Loại giá thể
Vỏ thông thô, than, đá bọt và các vật liệu thoáng thường khô nhanh hơn những giá thể nhỏ, đã mục hoặc giữ nhiều nước. Giá thể càng lâu khô thì khoảng cách giữa hai lần tưới càng cần kéo dài.
Loại và kích thước chậu
Chậu đất nung có khả năng thoát ẩm qua thành chậu nên thường khô nhanh hơn chậu nhựa. Chậu lớn với nhiều giá thể cũng thường giữ ẩm lâu hơn chậu nhỏ.
Nhiệt độ, độ ẩm và gió
Thời tiết nóng, khô và nhiều gió làm chậu mất nước nhanh hơn. Ngược lại, những ngày mát, độ ẩm cao hoặc mưa kéo dài khiến giá thể lâu khô. Đây là lý do lịch tưới cần thay đổi theo điều kiện thực tế.
Giai đoạn sinh trưởng
Khi Cattleya đang phát triển chồi và rễ mới, cây thường sử dụng nước tích cực hơn. Khi tốc độ sinh trưởng chậm lại hoặc điều kiện thời tiết khiến chậu lâu khô, cần điều chỉnh lượng nước và khoảng cách giữa các lần tưới.
Dấu hiệu tưới quá nhiều nước
Giá thể liên tục ướt, rễ chuyển nâu hoặc đen, mềm và lớp ngoài của rễ dễ bong là những dấu hiệu cần kiểm tra. Cây bị hỏng rễ do quá ẩm đôi khi vẫn có giả hành nhăn giống cây thiếu nước, vì bộ rễ hư không còn khả năng hấp thu đủ nước. Do đó không nên thấy giả hành nhăn rồi lập tức tăng tưới mà chưa kiểm tra rễ. Nếu cây đồng thời sinh trưởng yếu hoặc lâu không ra hoa, xem thêm các nguyên nhân khiến Cattleya không ra hoa.
[ẢNH THỰC TẾ NÊN CHÈN: Rễ Cattleya bị thối do giá thể quá ẩm, đặt cạnh rễ khỏe nếu có thể.]
Dấu hiệu Cattleya thiếu nước
Nếu cây bị khô quá lâu trong khi bộ rễ vẫn khỏe, giả hành có thể nhăn và cây mất độ căng. Tuy nhiên, biểu hiện này cũng có thể xuất hiện khi rễ đã hỏng. Vì vậy hãy kiểm tra cả rễ và độ ẩm của giá thể trước khi kết luận cây thiếu nước.
Có nên phun sương thay cho tưới?
Phun sương nhẹ không thay thế được một lần tưới đầy đủ đối với Cattleya trồng trong chậu. Khi cây cần nước, cần làm ướt bộ rễ và giá thể rồi để nước thoát hết. Nếu chỉ làm ướt bề mặt thường xuyên trong khi phần bên trong chậu không được kiểm soát, người trồng sẽ khó đánh giá chính xác lượng nước cây thực sự nhận được.
Nguyên tắc dễ nhớ khi tưới Cattleya
Hãy nhớ ba bước: kiểm tra độ khô → tưới đẫm → để thoát nước và khô trở lại. Đừng cố tìm một con số cố định về số ngày giữa hai lần tưới. Khi đã quen với tốc độ khô của chậu trong chính giàn lan của mình, bạn sẽ xác định thời điểm tưới chính xác hơn bất kỳ lịch tưới chung nào.
Để tìm hiểu thêm về ánh sáng, giá thể, bón phân, thay chậu và chu kỳ sinh trưởng, xem bài Lan Cattleya: Đặc điểm, các loại và cách trồng, chăm sóc.
